Minimalism là một phong cách xuất hiện rất nhiều trong UI/UX hiện nay. Chúng ta thường thấy những giao diện có ít màu sắc, nhiều khoảng trắng, typography rõ ràng và rất ít yếu tố trang trí. Nhìn bên ngoài, những thiết kế này có vẻ rất đơn giản. Nhưng càng làm UI lâu, mình càng nhận ra một điều: thiết kế càng ít thứ thì mỗi quyết định lại càng quan trọng.
Minimalism trong UI/UX không đơn giản là bỏ bớt mọi thứ trên màn hình. Theo Nielsen Norman Group, minimalism trong web design thường được thể hiện qua bảng màu giới hạn, ít thành phần giao diện, negative space và typography nổi bật. Tuy nhiên, mục tiêu cốt lõi vẫn là loại bỏ những yếu tố không cần thiết để người dùng tập trung vào nhiệm vụ của họ.
Điều này tạo ra một nghịch lý khá thú vị. Khi một màn hình có rất nhiều thành phần, designer có thể sử dụng màu sắc, border, background hoặc icon để phân nhóm và tạo hierarchy. Nhưng khi giao diện chỉ còn vài thành phần, từng chi tiết nhỏ như spacing, kích thước chữ, alignment hay contrast đều trở nên dễ nhận thấy hơn.
Ví dụ, một màn hình chỉ có heading, một đoạn mô tả và một button. Nghe có vẻ rất đơn giản, nhưng designer vẫn phải trả lời rất nhiều câu hỏi: Heading có đủ nổi bật không? Khoảng cách giữa heading và nội dung có thể hiện đúng mối quan hệ không? Button có phải là hành động chính không? Người dùng có biết nên nhìn vào đâu trước không?
Đây là lý do minimalism không đồng nghĩa với việc sử dụng ít element nhất có thể.
Một giao diện có thể rất ít thành phần nhưng vẫn khó sử dụng nếu hierarchy không rõ ràng. Ngược lại, một giao diện có nhiều thành phần vẫn có thể dễ hiểu nếu chúng được tổ chức hợp lý. Nielsen Norman Group cũng nhấn mạnh rằng visual hierarchy giúp người dùng hiểu cấu trúc của một trang và biết nên tập trung vào đâu trước; hierarchy có thể được tạo ra thông qua scale, màu sắc, spacing, vị trí và cách grouping.
Một hiểu lầm khác là minimalism phải có thật nhiều khoảng trắng, màu trắng hoặc màu trung tính. Thực tế không nhất thiết như vậy. Một thiết kế minimal vẫn có thể sử dụng màu sắc mạnh, hình ảnh lớn hoặc typography rất nổi bật. Vấn đề là những yếu tố đó có đang phục vụ cho mục tiêu của sản phẩm hay chỉ được thêm vào để làm giao diện “trông đẹp hơn”.
Nghiên cứu về cảm nhận thẩm mỹ trên website cũng cho thấy đánh giá về vẻ đẹp của giao diện có thể được hình thành rất nhanh. Lindgaard và cộng sự (2006) phát hiện người tham gia có thể hình thành ấn tượng về tính hấp dẫn của một trang web chỉ sau thời gian tiếp xúc rất ngắn. Điều này cho thấy visual design thực sự có ảnh hưởng đến ấn tượng ban đầu, nhưng một giao diện đẹp không đồng nghĩa với một trải nghiệm tốt.
Vì vậy, khi theo đuổi minimalism, designer cần cẩn thận với việc biến “simple” thành mục tiêu tự thân. Nielsen Norman Group cũng cảnh báo rằng minimalism có thể trở thành một xu hướng thị giác nếu designer chỉ sao chép những đặc điểm quen thuộc như nhiều khoảng trắng, ít màu sắc hay ít UI element mà không xem xét nhu cầu thực tế của người dùng.
Theo mình, minimalism nên được hiểu theo một cách đơn giản hơn:
Không phải thiết kế ít hơn, mà là loại bỏ những thứ không cần thiết để những thứ quan trọng trở nên rõ ràng hơn.
Một designer mới có thể nghĩ rằng mình cần thêm nhiều thứ để làm giao diện đẹp hơn. Một designer có kinh nghiệm thường sẽ đặt câu hỏi ngược lại: Thứ này có thực sự cần thiết không? Nếu bỏ nó đi thì người dùng có gặp vấn đề gì không?
Đó cũng là lý do những giao diện nhìn càng đơn giản đôi khi lại càng khó thiết kế.
Minimalism không phải là làm cho giao diện trống hơn.
Minimalism là làm cho điều quan trọng trở nên rõ ràng hơn.
Tài liệu tham khảo
Gordon, K. (2020, March 1). 5 principles of visual design in UX. Nielsen Norman Group. https://www.nngroup.com/articles/principles-visual-design/
Lindgaard, G., Fernandes, G., Dudek, C., & Brown, J. (2006). Attention web designers: You have 50 milliseconds to make a good first impression! Behaviour & Information Technology, 25(2), 115–126. https://doi.org/10.1080/01449290500330448
Moran, K. (2015, July 12). The characteristics of minimalism in web design. Nielsen Norman Group. https://www.nngroup.com/articles/characteristics-minimalism/
Fessenden, T. (2021, January 24). Aesthetic and minimalist design (usability heuristic #8). Nielsen Norman Group. https://www.nngroup.com/articles/aesthetic-minimalist-design/